Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie realizuje czwarty etap projektu poświęconego dokumentacji polskiego dziedzictwa sepulkralnego w czeskiej części Śląska Cieszyńskiego. Zadanie stanowi kontynuację prac rozpoczętych w 2022 roku i obejmuje rozpoznanie oraz opracowanie kolejnych historycznych cmentarzy regionu.
Cmentarze Śląska Cieszyńskiego są ważnym źródłem wiedzy o społecznej, religijnej i kulturowej historii pogranicza. Zachowane nagrobki, kaplice, epitafia i inskrypcje dokumentują działalność polskiej społeczności, dzieje miejscowych rodzin, organizacji i instytucji oraz przemiany kultury funeralnej XIX i XX wieku. Stanowią również świadectwo wielokulturowego charakteru regionu, w którym przenikały się tradycje polskie, czeskie, niemieckie i żydowskie.
Prace realizowane będą przez specjalistów z Instytutu Historii Sztuki UKSW wraz z gronem współpracowników.
Zakres projektu
Prace obejmą terenową inwentaryzację wybranych cmentarzy oraz opracowanie obiektów związanych z historią polskiej społeczności regionu. W ramach zadania przewidziano:
- wykonanie dokumentacji fotograficznej nagrobków i innych obiektów sepulkralnych
- opis formy, materiału, techniki wykonania i dekoracji
- rejestrację i transkrypcję inskrypcji
- opracowanie danych lokalizacyjnych i pomiarowych
- identyfikację osób pochowanych
- rozpoznanie obiektów o szczególnej wartości historycznej, artystycznej i konserwatorskiej
- przygotowanie kart dokumentacyjnych
- opracowanie planów cmentarzy
- weryfikację oraz uporządkowanie zgromadzonego materiału
Dokumentacja zostanie wykonana zgodnie ze standardami stosowanymi przez Instytut POLONIKA. Projekt umożliwi zachowanie wiedzy o obiektach narażonych na stopniową degradację, zatarcie inskrypcji oraz utratę historycznego kontekstu. Zebrane materiały będą mogły zostać wykorzystane w dalszych badaniach historycznych, genealogicznych, artystycznych i konserwatorskich.
Istotnym celem zadania jest także pogłębienie wiedzy o historii polskiej społeczności w Republice Czeskiej oraz ukazanie dziedzictwa sepulkralnego jako części wspólnej historii pogranicza. Projekt służy nie tylko rejestracji obiektów, lecz również upowszechnianiu wiedzy o ich znaczeniu dla lokalnych społeczności i pamięci kulturowej regionu.
Po opracowaniu i weryfikacji wyniki prac zostaną przekazane do publikacji w portalu Baza Polonika. Udostępnienie materiałów w otwartym zasobie zapewni ich trwałość oraz bezpłatny dostęp dla badaczy, konserwatorów, instytucji kultury, środowisk polskich w Republice Czeskiej i wszystkich osób zainteresowanych historią Śląska Cieszyńskiego.
Informacje o zadaniu
Program: „Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą”
Numer umowy: 114846/26/FPK/POLONIKA
Okres realizacji: 1 lipca – 16 listopada 2026 roku
Kwota dofinansowania: 25 000 zł
Całkowity koszt zadania: 25 000 zł
Beneficjent: Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
Źródło finansowania: Fundusz Promocji Kultury
Instytucja zarządzająca programem: Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA
KOMUNIKAT PRASOWY:
Pełna dokumentacja po zakończeniu prac zostanie udostępniona w portalu Baza Polonika – www.baza.polonika.pl.
